Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego we Wrocławiu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Wrocław, dnia 3 października 2022 r.

Sąd Okręgowy we Wrocławiu XII Wydział Cywilny w następującym składzie:

Przewodniczący:Sędzia SO Anna Stawikowska

Protokolant:Wiktoria Koler

po rozpoznaniu w dniu 5 września 2022 roku we Wrocławiu

na rozprawie sprawy z powództwa M. H., J. H.

przeciwko (...) S.A. z siedzibą w W.

o ochronę dóbr osobistych

I.  oddala powództwo;

II.  zasądza od powodów na rzecz strony pozwanej 737 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

UZASADNIENIE

Pozwem wniesionym 4 października 2021 r. powodowie M. H. i J. H. domagali się zobowiązania strony pozwanej (...) S.A. z siedzibą w W. do zaprzestania dalszego naruszania dóbr osobistych powodów poprzez zakazanie stronie pozwanej przekazywania informacji gospodarczej dotyczącej powodów o ciążącym na nim zobowiązaniu w związku z zawarciem umowy kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) zawartej pomiędzy M. i J. H. a (...) S.A. (aktualnie (...) S.A.) w dniu 11.02.2008 r. do Biur (...) S.A. z siedzibą w W. przy ul. (...).

W odpowiedzi na pozew (k. 119-121) strona pozwana domagała się oddalenia powództwa i zasądzenia na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 11 lutego 2008 r. powodowie zawarli wraz z poprzednikiem prawnym strony pozwanej Umowę kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...), na podstawie której m. in. udzielili upoważnienia do przekazywania biurom informacji gospodarczej informacji o zobowiązaniach powstałych z tytułu Umowy.

dowód:

-

umowa kredytu, k. 18-20;

W uzasadnieniu wyroku z dnia 12 października 2020 r. wydanego w sprawie o sygn. akt I C 441/18 Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu przesłankowo stwierdził, że zawarta pomiędzy powodami a poprzednikiem prawnym strony pozwanej Umowa kredytu z 11 lutego 2008 r. jest nieważna. Wyrokiem z dnia 21 maja 2021 r. wydanym przez tut. Sąd w sprawie o sygn. akt II Ca 67/21 oddalono apelację strony pozwanej w całości.

dowód:

-

wyrok Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu z dnia 12 października 2020 r., sygn. akt I C 441/18 wraz z uzasadnieniem, k. 21-34,

-

wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 21 maja 2021 r., sygn. akt II Ca 67/21, k. 35;

Pismem z dnia 26 maja 2021 r. skierowanym do strony pozwanej, powodowie działając za pośrednictwem pełnomocnika, domagali się m. in. wykreślenia z biur informacji gospodarczej wpisów o posiadaniu przez nich zobowiązania z tytułu Umowy kredytu.

W odpowiedzi z dnia 18 czerwca 2021 r. strona pozwana odmówiła wykreślenia wpisów, twierdząc, że w jej ocenie zawarta Umowa kredytu nadal obowiązuje w niezmienionym kształcie.

Następnie pismem z dnia 23 lipca 2021 r. i wiadomością e-mail z 20 sierpnia 2021 r. powodowie ponownie wezwali pozwany Bank do wykreślenia z biur informacji gospodarczej wpisów o posiadaniu przez nich zobowiązania z tytułu Umowy kredytu.

Pismem z dnia 27 sierpnia 2021 r. strona pozwana zakwestionowała, że Umowa kredytu jest nieważna i zaproponowała ugodowe zakończenie sporu poprzez dodatkowe rozliczenie kwoty odpowiadającej wynagrodzeniu za korzystanie z kapitału.

Ostatecznie pismem z dnia 3 września 2021 r. pozwany Bank uznał nieważność zawartej Umowy.

dowód:

-

pismo z 26 maja 2021 r., k. 36-37,

-

odpowiedź z 18 czerwca 2021 r., k. 38-40,

-

pismo z 23 lipca 2021 r., k. 45-47,

-

wiadomość e-mail z 20 sierpnia 2021 r., k. 53,

-

pismo z 27 sierpnia 2021 r., k. 77-78,

-

pismo z 3 września 2021 r., k. 79-80;

W dniu 1 września 2021 r. powodowie, działając przez pełnomocnika, złożyli w tut. Sądzie wniosek o udzielenie zabezpieczenia przed wszczęciem postępowania o ochronę dóbr osobistych. Postanowieniem z dnia 14 września 2021 r. wydanym przez tut. Sąd w sprawie o sygn. akt I Co 132/21 zabezpieczono roszczenie niepieniężne w postaci żądania dopełnienia czynności potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych uprawnionych M. H. i J. H. poprzez zobowiązanie obowiązanego (...) S.A. z siedzibą w W. do wystąpienia, w terminie 7 dni od daty doręczenia mu niniejszego postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia, z wnioskiem o usunięcie informacji gospodarczej dotyczącej uprawnionych M. H. i J. H. o ciążących na nich jakichkolwiek zaległościach – opóźnieniach w płatnościach rat kapitałowo- odsetkowych kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) zawartego w dniu 11.02.2008r. przez uprawnionych M. H. i J. H. z (...) S.A. z siedzibą w W. (aktualnie (...) S.A. z siedzibą w W.) do następujących biur informacji gospodarczej:

a)  Biura (...) S.A. z siedzibą w W.

b)  innych podmiotów prowadzących podobne rejestry, jeśli zostały im przekazane dane o ciążących na uprawnionych jakichkolwiek zaległościach – opóźnieniach w płatnościach rat kapitałowo-odsetkowych kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) zawartego w dniu 11.02.2008r. przez uprawnionych M. H. i J. H. z (...) S.A. z siedzibą w W. ( aktualnie (...) S.A. z siedzibą w W.)

oraz zagrożenie obowiązanemu (...) S.A. z siedzibą w W. nakazaniem zapłaty kwoty 10.000 zł na rzecz uprawnionych M. H. i J. H. na wypadek naruszenia obowiązku określonego w niniejszym postanowieniu o zabezpieczeniu.

dowód:

-

wniosek z 1 września 2021 r., k. 54-58,

-

postanowienie tut. Sądu z 14 września 2021 r., sygn. akt I Co 132/21, k. 59;

Pismem z dnia 20 września 2021 r. powodowie wezwali stronę pozwaną do natychmiastowego usunięcia informacji gospodarczych powołując się na wydane postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia.

dowód:

-

pismo z 20 września 2021 r., k. 61;

Usunięcia wpisów o zobowiązaniu kredytowym powodów wynikającym z Umowy kredytu z dnia 11 lutego 2008 r. umieszczonych w Biurze (...) S.A. z siedzibą w W. dokonano dopiero 29 września 2021 r.

dowód:

-

raporty, k. 62-76;

Ocena punktowa BIG powódki w dniu 28 września 2021 r., tj. przed usunięciem wpisu o zobowiązaniu kredytowym powodów wynikającym z Umowy kredytu z dnia 11 lutego 2008 r. wynosiła 51/100, a w dniu 29 września 2021 r., po usunięciu wpisu – 87/100.

dowód:

-

raporty, k. 62-76;

W dniu 3 grudnia 2020 r. powódka zawarła z (...) S.A. z siedzibą w P. umowę, na podstawie której dokonała zamówienia samochodu. Powódka wpłaciła z tego tytułu zaliczkę w kwocie 5.000 zł. Przewidywany termin odbioru pojazdu ustalono na 5 października 2021 r.

Powódka zamierzała skorzystać z leasingu.

Po podpisaniu umowy powódka pobrała raport z BIG, z którego dowiedziała się o zamieszczonym wpisie o zobowiązaniu wobec strony pozwanej.

dowód:

-

umowa z 3 grudnia 2020 r., k. 82-83,

-

oferta leasingu, k. 88-93,

-

przesłuchanie powódki, protokół skrócony rozprawy z dnia 5 września 2022 r., nagranie (00:02:21-00:09:25).

Sąd zważył co następuje:

Powództwo podlegało oddaleniu w całości.

Powyższy stan faktyczny został ustalony na podstawie okoliczności między stronami bezspornych, jak również wymienionych wyżej dokumentów, które nie były kwestionowane przez żadną ze stron procesu, a Sąd nie miał wątpliwości co do ich wiarygodności.

Zeznania powódki stanowiły podstawę ustaleń faktycznych w przedstawionym powyżej zakresie. Sąd uznał je za wiarygodne.

Zgodnie z treścią art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach.

Wedle przepisu art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny.

Rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych Sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne. Bezprawność należy rozumieć jako zachowanie (działanie bądź zaniechanie) sprzeczne z porządkiem prawnym lub zasadami współżycia społecznego. Dowód, że dobro osobiste zostało zagrożone lub naruszone, ciąży na osobie poszukującej ochrony prawnej na podstawie przepisu art. 24 k.c. Natomiast na tym, kto podjął działanie zagrażające dobru osobistemu innej osoby lub naruszające to dobro, spoczywa ciężar dowodu, że nie było ono bezprawne. Wynika to z ogólnej reguły rozkładu ciężaru dowodu wyrażonej w przepisie art. 6 k.c. zgodnie z którym ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, w pierwszej kolejności należało przede wszystkim ustalić, czy w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia dóbr osobistych powodów.

Sąd nie ma wątpliwości, że nie złożenie przez stronę pozwaną wniosku o usunięcie wpisu dotyczącego zobowiązania powodów stanowiło naruszenie ich dóbr osobistych i było bezprawne.

Za chybione należało uznać powoływanie się przez stronę pozwaną na wykreślenie wpisu o zadłużeniu powodów przed wniesieniem powództwa w niniejszej sprawie. Oczywiście w chwili wniesienia pozwu doszło już do usunięcia informacji gospodarczej dotyczącej powodów, jednakże był to wynik udzielenia przez tut. Sąd zabezpieczenia na wniosek powodów złożony przed wszczęciem niniejszego postępowania (postanowienie tut. Sądu z dnia 14 września 2021 r. wydane w sprawie o sygn. akt I Co 132/21). Zauważyć należy, że wraz z udzieleniem zabezpieczenia poprzez zobowiązanie strony pozwanej do wystąpienia z wnioskiem u usunięcie informacji gospodarczej dotyczącej powodów, zagrożono pozwanemu Bankowi nakazaniem zapłaty 10.000 zł na rzecz powodów w przypadku naruszenia obowiązku. Do wykreślenia doszło 29 września 2021 r. (raporty k. 62-76), zatem niewątpliwie wniosek o wykreślenia informacji został złożony przez stronę pozwaną dopiero po udzieleniu zabezpieczenia przez Sąd, a nie w wyniku dobrowolnego działania. Strona pozwana winna złożyć wniosek niezwłocznie po uprawomocnieniu się wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu z dnia 12 października 2020 r. wydanego w sprawie o sygn. akt I C 441/18, tj. po 21 maja 2021 r. To, że tego nie zrobiła ocenić należy nagannie.

Strona pozwana zdaje się nie zauważać, że w niniejszej sprawie ocenie podlega nie umieszczenie wpisu dotyczącego powodów w biurze informacji gospodarczej, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych, a zaniechanie wykreślenia tego wpisu w momencie, kiedy okazało się, że łącząca strony umowa (stanowiąca podstawę tego wpisu) jest nieważna. Skoro zapadło prawomocne orzeczenie sądu przesądzające (nawet jedynie przesłankowo) o nieważności umowy kredytu, na podstawie której dokonano wpisu, to Bank – tym bardziej jako profesjonalista w kontakcie z konsumentami – winien niezwłocznie złożyć wniosek o usunięcie wpisu. Stosownie bowiem do art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych, przypadku stwierdzenia faktu nieistnienia zobowiązania wierzyciel jest obowiązany niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od dnia powzięcia tej informacji, wystąpić do biura, któremu przekazał dane o zobowiązaniu, z żądaniem usunięcia informacji gospodarczych dotyczących tego zobowiązania.

Jednocześnie oczywistym jest, że nieusunięcie wpisu umieszczonego w biurze informacji gospodarczych stanowiło naruszenie dóbr osobistych powodów, bowiem znacznie obniżyło ich zdolność kredytową, a nadto stali się oni osobami niewiarygodnymi, nierzetelnymi i niewypłacalnymi dla innych podmiotów, z którymi chcieliby współpracować.

Mając na uwadze powyższe, naruszenie dóbr osobistych powodów polegające na zaniechaniu przez pozwanego niezwłocznego złożenia wniosku o usunięcie wpisu w biurze informacji gospodarczej o zadłużeniu powodów, ocenić należało jako bezprawne, wobec czego powodom przysługiwała ochrona prawna przewidziana w art. 24 k.c.

Powodowie w niniejszej sprawie domagali się zakazania stronie pozwanej przekazywania informacji gospodarczych dotyczących powodów o zobowiązaniu wynikającym z nieważnej umowy kredytu. O ile jak już wcześniej wyjaśniono powodowie mieli rację, że co do tego, że działania pozwanego należy ocenić jako niewłaściwe i naruszające ich dobra osobiste, tak zgłoszone żądanie nie mogło zostać uwzględnione.

W wyniku naruszenia dóbr osobistych można żądać zaniechania działania, w wyniku którego dobro osobiste zostało naruszone, usunięcia skutków jego naruszenia, a w szczególności złożenia oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie, zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny, a jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych (art. 24 k.c.).

Powodowie twierdzili, że istnieje uzasadniona obawa kontynuacji naruszenia ich dóbr osobistych działaniem strony pozwanej w przyszłości, co miało usprawiedliwiać żądanie zakazania przekazywania informacji na przyszłość.

W zdaniu pierwszym art. 24 § 1 k.c. tego rodzaju roszczenie o charakterze prewencyjnym jest przez ustawodawcę przewidziane, jednak podstawową przesłanką jego powstania jest obiektywnie uzasadnione przekonanie, że naruszenie dobra osobistego (dóbr osobistych) w przyszłości jest prawdopodobne. Sytuacja w której roszczenie to zmaterializuje się może mieć miejsce w szczególności wówczas, gdy do naruszenia dobra już uprzednio doszło, ale zachodzi usprawiedliwione okolicznościami prawdopodobieństwo, iż działanie będące jego źródłem będzie ono kontynuowane, charakteryzując się cechą powtarzalności (vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 4.11.2015 r., I ACa 979/15, LEX nr 1957384).

Obawa w zakresie możliwego dokonania w przyszłości naruszenia dóbr osobistych działaniem drugiej strony sporu, nie może opierać się na subiektywnym przekonaniu podmiotu poszukującego ochrony o charakterze prewencyjnym, ale istnienie stanu obawy co do przyszłego naruszenia (powrotu do stanu naruszenia) musi wynikać z oceny obiektywnej, w ramach której określone fakty muszą przekonywać dostatecznie o tym, iż prawdopodobieństwo tegoż naruszenia (sytuacji powrotu do niego) jest po stronie potencjalnego naruszyciela jest duże.

W toku sporu powodowie dali wyraz jedynie swojemu subiektywnemu przekonaniu, że stan naruszenia może powrócić, nie przedstawiając żadnych faktów, które uprawniłyby do obiektywnej oceny, iż jest ono rzeczywiście możliwe. Negatywna ocena sposobu postępowania strony pozwanej w przeszłości nie jest wystarczająca dla uznania tego roszczenia za zasadne, tym bardziej, że strona pozwana zmieniła swoje stanowisko i obecnie przyznaje, że Umowa kredytu jest nieważna. Powyższe nie pozwalała na uznanie, że istnieje obawa, że ponownie dojdzie do naruszenia dóbr osobistych powodów poprzez umieszczenie wpisu w biurze informacji gospodarczej.

Z tych też względów powództwo podlegało oddaleniu w całości (pkt I wyroku).

O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 i art. 99 k.p.c. Strona pozwana wygrała proces w całości i należy jej się zwrot opłaty od pełnomocnictwa - 17 zł i wynagrodzenia radcowskiego według norm przepisanych dla spraw o ochronę dóbr osobistych (stawka minimalna) - 720 zł.